Przegląd rusztowania po wichurze, ulewie lub dłuższej przerwie

Co robi wiatr

Wiatr działa na rusztowanie inaczej niż ciężar: szarpie, a nie naciska. Obciążenie zmienia kierunek i wartość w sekundach, a konstrukcja odpowiada drganiem, które rozluźnia połączenia.

• Kotwy — najsłabsze ogniwo po wichurze. Cykliczne szarpnięcia potrafią wyciągnąć kotwę z osłabionego muru albo rozwiercić otwór.
• Kliny i złącza — w systemie klinowym klin może się unieść, w rurowo-złączkowym śruba poluzować.
• Pomosty — nieprawidłowo zabezpieczony podest potrafi zostać uniesiony i przesunięty; czasem ląduje na sąsiednim polu.
• Siatka osłonowa i plandeki — rozdarte, zerwane albo, co gorsza, nadal na miejscu mimo że konstrukcję zakotwiono według schematu dla rusztowania nieosłoniętego.
• Bortnice i poręcze — najczęściej po prostu ich brakuje po takiej nocy.

Warto pamiętać, że zabudowa siatką wielokrotnie zwiększa siły przenoszone na kotwy. Jeżeli po wichurze siatka została naderwana i łopocze, konstrukcja jest obciążana jeszcze bardziej nierównomiernie niż wcześniej.

Co robi woda

Deszcz uszkadza wolniej i mniej efektownie, dlatego łatwiej go przeoczyć. Trzy skutki, które widać dopiero, gdy się ich szuka:

• Podłoże. Woda podmywa grunt pod stopą i wypłukuje podsypkę. Rusztowanie osiada w jednym punkcie, choć na oko stoi prosto — sprawdza się to przyłożeniem poziomicy do stojaka i naciskiem ręki.
• Podkłady. Bal, który nasiąknął i stał w wodzie, przenosi mniej niż suchy; drewniany podkład na rozmiękłym gruncie wciska się w podłoże.
• Pomosty. Mokre deski są śliskie, a przy niskiej temperaturze — oblodzone. Nasiąknięty podest drewniany jest też cięższy, co zjada część dopuszczalnego obciążenia użytkowego.

Po ulewie warto też sprawdzić, czy woda nie znalazła nowej drogi — rynna zerwana przez wiatr potrafi lać prosto pod stopę rusztowania.

Co robi sama przerwa

Konstrukcja stojąca bez nadzoru dwa tygodnie zmienia się nie od pogody, tylko od ludzi. Najczęściej spotykane sytuacje: zdjęta poręcz albo bortnica, żeby coś przenieść; pożyczony podest na inne stanowisko; zdjęte stężenie, żeby zmieścić się w przejściu; materiał składowany na pomoście przez inną brygadę. Zdarzają się też kradzieże elementów — zwłaszcza podestów aluminiowych i złączy.

Dlatego przegląd po przerwie zaczyna się od pytania, które nie pada po wichurze: czy konstrukcja jest jeszcze taka sama, jaką odbierano?

Procedura — od dołu do góry

Kolejność ma znaczenie: to, co znajdziesz na dole, może zakończyć przegląd, zanim ktoś w ogóle wejdzie wyżej.

Kotwy — na co patrzeć bez specjalistycznego sprzętu

Pełną próbę wyrywania wykonuje się przy odbiorze, według instrukcji systemu. Przy przeglądzie doraźnym liczy się co innego — ślady:

• Rysa albo odprysk tynku promieniście wokół kotwy — znak, że pracowała.
• Świeży pył u podstawy ściany pod kotwą — otwór się rozrabia.
• Luz w oczku — śruba oczkowa, którą da się obrócić ręką, nie trzyma niczego.
• Kotwa, której po prostu nie ma — policz je według schematu, nie na oko.

Każdy z tych objawów oznacza konieczność przekotwienia węzła, często z przesunięciem punktu. Zasady rozmieszczenia opisaliśmy w tekście o kotwieniu rusztowań elewacyjnych.

Kiedy przegląd kończy się zakazem wejścia

Są sytuacje, w których nie ma miejsca na ocenę „ale to tylko jedno pole". Rusztowanie wyłącza się z użytkowania i oznakowuje, gdy:

• brakuje kotew albo któraś wykazuje objawy pracy w murze,
• brakuje stężeń w polu, w którym przewiduje je instrukcja,
• konstrukcja jest widocznie odchylona lub odkształcona,
• stopa nie opiera się o podłoże albo podłoże zostało podmyte,
• element nośny jest wygięty, pęknięty albo skorodowany na wskroś.

Niezależnie od stanu konstrukcji pracy nie prowadzi się przy wietrze przekraczającym 10 m/s, podczas burzy, gęstej mgły, ulewy i przy oblodzeniu pomostów — więcej o obowiązkach po obu stronach w tekście BHP na rusztowaniu.

Zimowy dodatek do listy

Po opadach śniegu dochodzą dwie rzeczy. Pierwsza: śnieg trzeba usunąć z pomostów niezwłocznie, a nie dopiero przed wejściem brygady. Druga: warstwa śniegu na pomostach to dodatkowe obciążenie, którego nikt nie uwzględniał, planując składowanie materiału — a przy kilku poziomach potrafi być znaczące. Dobór klasy obciążenia do rodzaju robót opisaliśmy w klasach obciążenia rusztowań.

Zapis — bez tego przeglądu formalnie nie było

Wynik przeglądu doraźnego wpisuje się do dziennika budowy. Wpis powinien mówić, co było powodem (wichura, ulewa, przerwa), co stwierdzono i czy konstrukcja jest dopuszczona do dalszej eksploatacji, a jeśli nie — jakie czynności naprawcze trzeba wykonać. Przegląd doraźny wykonuje się komisyjnie; sam wpis nie zastępuje faktycznych oględzin.

Najczęściej zadawane pytania

Po jakiej przerwie potrzebny jest przegląd doraźny? Po przerwie roboczej dłuższej niż dziesięć dni, a także po każdym silnym wietrze i po opadach — niezależnie od tego, kiedy wypadał poprzedni przegląd okresowy.

Czy przegląd po wichurze może zrobić sam brygadzista? Przegląd doraźny przeprowadza się komisyjnie — z udziałem majstra, brygadzisty i inspektora nadzoru. Codzienną kontrolę przed wejściem wykonuje sama brygada i to inna czynność.

Co zrobić, gdy siatka osłonowa została naderwana? Do czasu naprawy albo zdjęcia siatki obciążenie wiatrem jest nierównomierne. Naderwaną siatkę usuwa się lub mocuje ponownie, a kotwienie sprawdza według schematu dla konstrukcji osłoniętej.

Czy rusztowanie można dopuścić warunkowo, wyłączając jedno pole? Wyłączenie fragmentu wymaga fizycznego odcięcia dostępu i oznakowania, a nie ustnej informacji dla ekipy. Jeśli usterka dotyczy elementów nośnych albo kotwienia, wyłączenie jednego pola zwykle nie wystarcza.

Części na wymianę po takiej nocy — złącza, podstawki i stopy oraz elementy składowe rusztowań klinowych — wysyłamy pojedynczo, więc nie trzeba zamawiać całego zestawu, żeby uzupełnić osiem poręczy. Napisz, jakiego systemu dotyczy brak, a podpowiemy, który element pasuje.