Odbiór rusztowania i kontrole okresowe – checklista kierownika

Rusztowanie wolno dopuścić do pracy dopiero po odbiorze technicznym, którego dokonuje kierownik budowy lub inna osoba z uprawnieniami budowlanymi, potwierdzając go wpisem do dziennika budowy albo protokołem odbioru. Później konstrukcja podlega trzem rodzajom przeglądów: codziennym przez brygadę, dekadowym co dziesięć dni i doraźnym po wietrze, opadach czy dłuższej przerwie. Poniżej znajdziesz gotową listę kontrolną do jednego i drugiego, opartą na rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401).

Kto i kiedy dokonuje odbioru rusztowania

Odbioru dokonuje kierownik budowy albo osoba przez niego upoważniona. Przepis nie precyzuje wprost, jakie uprawnienia ma mieć ta osoba, ale skoro od kierownika budowy wymaga się uprawnień budowlanych w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, przyjmuje się, że odbierający rusztowanie powinien mieć takie same. Sam odbiór to nie formalność na papierze: eksploatacja rusztowania przed jego wykonaniem jest po prostu zabroniona.

Rusztowanie montuje się zgodnie z dokumentacją producenta, czyli instrukcją albo DTR danego systemu, lub według projektu indywidualnego, jeśli konstrukcja odbiega od typowej. Instrukcję kierownik budowy powinien mieć na placu, bo to w niej opisany jest zakres czynności do sprawdzenia przy odbiorze i przeglądach. Odbiór potwierdza się wpisem w dzienniku budowy lub w protokole odbioru technicznego, który wskazuje między innymi wykonawcę montażu (imię i nazwisko albo nazwę firmy oraz numer telefonu), przeznaczenie rusztowania, dopuszczalne obciążenie pomostów i datę przekazania do użytku.

Checklista odbioru rusztowania

Zanim podpiszesz odbiór, przejdź po kolei przez punkty, które w razie kontroli lub wypadku będą sprawdzane najpierw:

• Podłoże i posadowienie: grunt ustabilizowany i wyprofilowany ze spadkiem odprowadzającym wodę, podstawki wypoziomowane, stopy oparte na twardym podłożu, w razie potrzeby na podkładach roznoszących nacisk.
• Siatka konstrukcyjna: rozstaw stojaków i rygli zgodny z instrukcją systemu, odchyłki w granicach dopuszczalnych, piony sprawdzone poziomicą.
• Węzły i złącza: wszystkie złącza dokręcone lub kliny dobite do końca, brak luzów w połączeniach.
• Zakotwienia: kotwy rozmieszczone zgodnie z dokumentacją, sprawdzone próbą wyrywania według instrukcji montażu.
• Pomosty: kompletne, bez szczelin, zabezpieczone przed przesunięciem, z powierzchnią antypoślizgową i wolne od zabrudzeń.
• Zabezpieczenia: poręcze, poręcze pośrednie i bortnice na wszystkich krawędziach roboczych, wydzielone piony komunikacyjne.
• Instalacja: sprawdzone uziemienie i odległość konstrukcji od przewodów elektrycznych.
• Tablica informacyjna z nazwą wykonawcy montażu i dopuszczalnym obciążeniem pomostów.

Dopóki którykolwiek z tych punktów budzi wątpliwość, rusztowanie nie przechodzi odbioru. Najczęstszy błąd to podpisanie protokołu na wyrost, zanim ekipa domknie kotwienia albo uzupełni bortnice.

Przeglądy w trakcie eksploatacji

Odbiór to dopiero początek. Przez cały czas pracy rusztowanie podlega przeglądom o różnej częstotliwości i różnym składzie osób.

Rozporządzenie mówi wprost, że sprawdzenie okresowe ma się odbywać nie rzadziej niż raz w miesiącu, a dodatkowo za każdym razem po silnym wietrze, opadach i po przerwach roboczych dłuższych niż dziesięć dni. Praktyka budowlana zagęszcza to do przeglądu dekadowego co dziesięć dni, co jest rozwiązaniem ostrożniejszym i łatwiejszym do pilnowania niż luźny termin miesięczny. Zakres każdego przeglądu wyznacza instrukcja producenta danego rusztowania. Wyniki przeglądów dekadowych i doraźnych wpisuje się do dziennika budowy, tak samo jak sam odbiór.

Przegląd codzienny jest najprostszy, ale to on wyłapuje najwięcej: sprawdza się, czy rusztowanie nie doznało uszkodzeń lub odkształceń, czy jest prawidłowo zakotwione, czy przewody elektryczne nie stykają się z konstrukcją i czy pomosty są czyste oraz niezaśnieżone.

Kiedy przerwać pracę na rusztowaniu

Niezależnie od harmonogramu przeglądów są warunki, przy których pracę przerywa się natychmiast. Przy wietrze przekraczającym 10 m/s należy zejść z rusztowania i wstrzymać roboty. Tak samo postępuje się podczas burzy, gęstej mgły, ulewnego deszczu, gołoledzi i przy oblodzeniu pomostów. Po takim zjawisku, zanim brygada wróci na górę, konstrukcja wymaga przeglądu doraźnego, bo wiatr potrafi poluzować kotwy albo przesunąć elementy pomostu.

Zimą dochodzi obowiązek usuwania śniegu i lodu z pomostów niezwłocznie po ich pojawieniu się, a nie dopiero przed wejściem ekipy.

Tablica informacyjna i obciążenie pomostów

Na rusztowaniu powinna wisieć tablica z nazwą wykonawcy montażu i maksymalnym dopuszczalnym obciążeniem pomostów. To nie ozdoba, tylko informacja, według której brygada rozkłada materiał. Materiałów i narzędzi nie gromadzi się w jednym miejscu ani w ilości przekraczającej dopuszczalne obciążenie użytkowe pomniejszone o ciężar pracownika, w praktyce liczony jako około 80 kg.

W typowej konfiguracji obciąża się jeden pomost w danym pionie rusztowania. Jednoczesne załadowanie kilku poziomów w tym samym pionie zwykle wykracza poza założenia standardowego systemu i wymaga projektu indywidualnego opracowanego przez uprawnioną osobę.

Najczęstsze uchybienia przy odbiorze i przeglądach

• Dopuszczenie rusztowania do użytku bez wpisu do dziennika budowy lub protokołu odbioru.
• Brak tablicy informacyjnej z dopuszczalnym obciążeniem, przez co brygada nie wie, ile realnie może obciążyć pomost.
• Pomijanie przeglądu doraźnego po burzy czy silnym wietrze, mimo że to najczęstszy moment poluzowania kotew.
• Samowolna zmiana konfiguracji rusztowania przez pracowników, na przykład zdjęcie bortnicy lub poręczy, bez ponownego sprawdzenia konstrukcji.
• Odbiór podpisany przez osobę bez uprawnień budowlanych, co w razie wypadku obciąża kierownika budowy.

Najczęściej zadawane pytania

Czy każde rusztowanie wymaga odbioru? Tak. Użytkowanie rusztowania jest dopuszczalne dopiero po jego odbiorze przez kierownika budowy lub uprawnioną osobę, potwierdzonym wpisem do dziennika budowy albo protokołem. Bez tego eksploatacja jest zabroniona.

Co ile dni robi się przegląd rusztowania? Rozporządzenie wymaga przeglądu okresowego nie rzadziej niż raz w miesiącu oraz doraźnego po wietrze, opadach i przerwach dłuższych niż dziesięć dni. W praktyce budowlanej stosuje się przegląd dekadowy co dziesięć dni, a codzienny wykonuje brygada przed wejściem na rusztowanie.

Przy jakim wietrze trzeba zejść z rusztowania? Przy prędkości wiatru powyżej 10 m/s pracę przerywa się i schodzi z konstrukcji. Po ustaniu silnego wiatru rusztowanie sprawdza się w ramach przeglądu doraźnego, zanim ekipa wróci do pracy.

Kto może dokonać odbioru rusztowania? Kierownik budowy albo upoważniona przez niego osoba. Przyjmuje się, że powinna ona mieć uprawnienia budowlane w specjalności konstrukcyjno-budowlanej, tak jak kierownik budowy.

Bezpieczny odbiór zaczyna się od solidnych elementów. W ofercie GP-SYSTEM znajdziesz kompletne rusztowania klinowe oraz akcesoria do rusztowań: podstawki, złącza i elementy zabezpieczające, które ułatwiają zmontowanie konstrukcji zgodnej z dokumentacją i przejście odbioru bez uwag. Sprzęt BHP do pracy na wysokości również skompletujesz w jednym miejscu.