Masa pręta zbrojeniowego zależy tylko od dwóch rzeczy: średnicy i długości. Gatunek stali (B500SP, B500B czy B500A) ani żebrowanie na to nie wpływają, bo wszystkie liczy się dla przekroju nominalnego i tej samej gęstości stali, 7850 kg/m³. Dzięki temu masę każdego pręta da się odczytać z jednej tabeli albo policzyć z prostego wzoru. Poniżej znajdziesz gotową tabelę dla średnic od fi 6 do fi 40, wersję do pobrania w PDF oraz krótko o tym, do czego przydaje się na budowie.
Tabela masy stali zbrojeniowej
Wartości obliczono dla przekroju nominalnego i gęstości stali 7850 kg/m³, zgodnie z zasadą przyjętą w PN-EN 1992-1-1. Kolumna „prętów na tonę" dotyczy prętów prostych o standardowej długości 12 m.
| Średnica [mm] | Pole przekroju [mm²] | Masa 1 mb [kg/m] | Masa pręta 12 m [kg] | Prętów na tonę (12 m) |
| fi 6 | 28,3 | 0,222 | 2,66 | 375 |
| fi 8 | 50,3 | 0,395 | 4,74 | 211 |
| fi 10 | 78,5 | 0,617 | 7,40 | 135 |
| fi 12 | 113,1 | 0,888 | 10,65 | 94 |
| fi 14 | 153,9 | 1,208 | 14,50 | 69 |
| fi 16 | 201,1 | 1,578 | 18,94 | 53 |
| fi 18 | 254,5 | 1,998 | 23,97 | 42 |
| fi 20 | 314,2 | 2,466 | 29,59 | 34 |
| fi 22 | 380,1 | 2,984 | 35,81 | 28 |
| fi 25 | 490,9 | 3,853 | 46,24 | 22 |
| fi 28 | 615,8 | 4,834 | 58,00 | 17 |
| fi 32 | 804,2 | 6,313 | 75,76 | 13 |
| fi 40 | 1256,6 | 9,865 | 118,38 | 8 |
Do pobrania: tę samą tabelę przygotowaliśmy w wersji do druku (POBIERZ PDF), wygodnej do powieszenia w kontenerze na budowie albo trzymania w telefonie.
Jak liczy się masę pręta
Masa metra bieżącego wynika z pola przekroju pręta i gęstości stali. Po podstawieniu stałych upraszcza się to do jednego wzoru:
m = 0,006165 × d² [kg/m], gdzie d to średnica pręta w milimetrach.
Na budowie w pamięci wygodniej trzymać przybliżenie m ≈ d² / 162, które daje praktycznie ten sam wynik. Dla pręta fi 12 wychodzi 144 / 162 = 0,888 kg/m, a dla fi 16 mamy 256 / 162 = 1,58 kg/m. Masę całego pręta liczysz, mnożąc masę metra przez jego długość, więc pręt fi 12 o długości 12 m waży 0,888 × 12 = 10,65 kg.
Do czego przydaje się tabela na budowie
Tabela mas to narzędzie do czterech codziennych sytuacji na placu, w których liczy się szybkie przeliczenie kilogramów na metry i odwrotnie.
- Zamówienie i kosztorys: mając rozpiskę zbrojenia w metrach, przeliczasz ją na kilogramy albo tony, bo hurtownie sprzedają stal na wagę.
- Sprawdzenie dostawy: po odbiorze wiązek liczysz, czy dostarczona masa odpowiada zamówionej długości. Rozbieżność większa niż tolerancja to sygnał do reklamacji.
- Transport i rozładunek: znając masę wiązki, dobierasz środek transportu i sprzęt do rozładunku bez przeciążania.
- Rozłożenie materiału na budowie: masa pręta pozwala ocenić, ile stali można bezpiecznie złożyć na stropie albo pomoście, nie przekraczając jego obciążenia.
Przy zamawianiu warto doliczyć od 3 do 10% zapasu na odpady powstające przy cięciu i gięciu. Dokładny procent zależy od liczby cięć i rodzaju elementów, więc najlepiej ustalić go z wykonawcą zbrojenia.
Masa a gatunek stali i żebrowanie
Częste pytanie brzmi, czy pręt żebrowany waży więcej niż wynikałoby z gładkiego przekroju. Żebra dodają odrobinę materiału, ale różnica jest na tyle mała, że tablice mas w całej Polsce podają wartości dla przekroju nominalnego i są one wystarczająco dokładne do obmiaru i kosztorysu. Gatunek stali zmienia wytrzymałość i ciągliwość, a nie masę jednostkową, więc pręt fi 12 waży 0,888 kg/m niezależnie od tego, czy to B500SP, B500B czy B500A.
Jeśli w starszym projekcie widnieją oznaczenia w rodzaju RB500W albo BSt, to zapisy według norm sprzed PN-EN 10080. W typowych przypadkach odpowiada im dzisiejsza stal klasy B500B, ale przy wątpliwościach dobór potwierdza projektant.
Najczęściej zadawane pytania
Ile waży metr pręta fi 12? Dokładnie 0,888 kg. Pręt prosty o długości 12 m waży więc 10,65 kg.
Ile prętów fi 12 wchodzi na tonę? Przy długości 12 m jeden pręt waży 10,65 kg, więc na tonę wychodzi około 94 sztuk. Dla innych długości liczbę przelicza się proporcjonalnie.
Czy gatunek stali zmienia masę pręta? Nie. Masa zależy od średnicy i długości, a nie od klasy stali. B500SP, B500B i B500A tej samej średnicy ważą tyle samo.
Jak przeliczyć kilogramy na metry? Dzielisz masę przez masę metra bieżącego danej średnicy. Na przykład 100 kg pręta fi 12 to 100 / 0,888, czyli około 112,6 m.
Jeśli po obmiarze bierzesz się za cięcie i kształtowanie zbrojenia, w jednym miejscu skompletujesz potrzebny sprzęt: giętarki do strzemion i klucze do gięcia, klucze do wiązania drutu oraz pozostałe akcesoria zbrojarskie z oferty GP-SYSTEM.