Ściągi szalunkowe z nakrętką do szalowania fundamentów – rodzaje i zastosowanie

Ściąg szalunkowy to stalowy pręt gwintowany, który spina dwie przeciwległe tarcze szalunku, a nakrętka talerzowa dokręcona na jego końcach przenosi na płytę parcie świeżego betonu. Bez tego układu forma rozeszłaby się pod naporem mieszanki, zanim ta zdąży związać. Przy szalowaniu fundamentów najczęściej używa się prętów DW15, dobieranych długością do grubości ściany i kompletowanych z nakrętką o odpowiedniej średnicy talerza.

Z czego składa się ściąg szalunkowy

Zestaw ściągu to dwa elementy, które kupuje się osobno i łączy na budowie. Pierwszy to pręt gwintowany DW15, czyli ankra szalunkowa: stalowy pręt z pełnym, grubozwojnym gwintem o nominalnej średnicy 15 mm, walcowany na zimno ze stali konstrukcyjnej. Drugi to nakrętka talerzowa, odlewana z żeliwa, z szerokim kołnierzem w kształcie talerza i trzema wypustkami ułatwiającymi dokręcanie ręką lub kluczem.

Gwint DW różni się od zwykłego gwintu metrycznego jedną rzeczą, która na budowie ma znaczenie: jest samoczyszczący. Nakrętkę da się nakręcić i zdjąć nawet z pręta zabrudzonego zaprawą, podczas gdy zwykły pręt gwintowany po kontakcie z betonem zwykle nadaje się już tylko do wyrzucenia. Dlatego ściągów DW15 używa się wielokrotnie, na dziesiątkach kolejnych wylewek.

Jakie średnice i długości ściągów wybrać do fundamentów

Długość pręta dobiera się do rozstawu tarcz szalunku, czyli do grubości betonowanego elementu powiększonej o grubość obu płyt deskowania. Do typowych ław i ścian fundamentowych w budownictwie jednorodzinnym najczęściej wystarczają dwie długości.

Lepiej mieć pręt z zapasem, bo nadmiar gwintu wystaje po prostu poza nakrętkę i nie przeszkadza. Za krótki ściąg nie sięgnie nakrętki na drugiej tarczy i jest bezużyteczny przy danym rozstawie.

Sama nakrętka występuje w kilku średnicach talerza. Węższa nakrętka fi 50 mm sprawdza się przy lżejszych formach i węższych ryglach, a większa nakrętka fi 70 mm rozkłada nacisk na większą powierzchnię, co przydaje się przy wyższych ścianach i większym parciu betonu. Im szerszy talerz, tym mniejsze ryzyko, że nakrętka wgniecie się w drewnianą płytę pod obciążeniem.

Jak zamontować ściąg z rurką dystansową krok po kroku

Kluczowy jest jeden element, o którym łatwo zapomnieć, a bez którego ściąg zostanie w betonie na zawsze: rurka dystansowa PCV. Pręt przeprowadza się przez nią, a nie bezpośrednio przez beton.

1. Na pręt DW15 nasuwa się rurkę dystansową PCV o długości równej grubości betonowanej ściany. To ona ustala rozstaw tarcz i chroni pręt przed kontaktem z mieszanką.
2. Pręt z rurką przekłada się przez otwory w obu tarczach szalunku, tak by z każdej strony wystawał kawałek gwintu.
3. Na oba końce nakręca się nakrętki talerzowe i dokręca równomiernie, aż talerz przylgnie płasko do rygla szalunku.
4. Po związaniu betonu odkręca się nakrętki i wybija pręt z rurki. Pręt i nakrętki wracają do skrzynki na kolejną wylewkę, w ścianie zostaje tylko rurka PCV.

Rurka spełnia dwie funkcje naraz: trzyma stały odstęp między tarczami i sprawia, że po rozszalowaniu pręt daje się wyjąć. Pominięcie jej to najczęstszy powód, dla którego drogie ściągi lądują zabetonowane na stałe.

Ściąg z nakrętką a zacisk żabkowy – kiedy co

Do spinania szalunków fundamentowych używa się też zacisków żabkowych, które działają zupełnie inaczej i sprawdzają się w innych sytuacjach.

W praktyce jedno nie wyklucza drugiego. Na tej samej budowie ściąg z nakrętką pracuje przy wyższych ścianach fundamentowych, a zaciski żabkowe przyspieszają spinanie niskich ław i drobnych elementów.

Najczęstsze błędy przy stosowaniu ściągów

• Montaż pręta bez rurki dystansowej PCV, przez co ściąg zostaje zabetonowany i przepada.
• Dobór za krótkiego pręta do rozstawu tarcz, przez co nakrętka nie ma się na czym zapiąć po drugiej stronie.
• Zbyt mała średnica talerza przy wysokiej ścianie, przez co nakrętka wgniata się w płytę szalunku i traci docisk.
• Pozostawienie prętów zabrudzonych zaprawą w wilgotnym miejscu, co przy tańszych ściągach bez ocynku przyspiesza korozję gwintu.

Najczęściej zadawane pytania

Ile razy można użyć ściągu DW15? Przy prawidłowym stosowaniu, czyli z rurką dystansową i bez zostawiania w betonie, jeden pręt wytrzymuje dziesiątki cykli betonowania. Gwint DW jest odporny na zabrudzenie zaprawą, więc nie zużywa się tak szybko jak zwykły gwint metryczny.

Czym różni się gwint DW15 od zwykłego pręta gwintowanego? Gwint DW jest grubozwojny i samoczyszczący. Nakrętkę da się na niego nakręcić nawet po kontakcie z betonem, podczas gdy zwykły pręt gwintowany w takich warunkach zwykle się blokuje i nadaje już tylko do wyrzucenia.

Jaką nakrętkę dobrać do ściągu? Do lżejszych i niższych form wystarczy nakrętka fi 50 mm, przy wyższych ścianach i większym parciu betonu lepiej sięgnąć po fi 70 mm, która rozkłada nacisk na większą powierzchnię talerza. Gwint w obu przypadkach pasuje do pręta DW15.

Pełny zestaw prętów w obu długościach oraz nakrętki talerzowe w wersji ocynkowanej znajdziesz w kategorii nakrętki i ściągi do deskowań. Jeśli kompletujesz wyposażenie pod szalowanie fundamentów od zera, warto od razu zajrzeć do szerszej kategorii akcesoriów do szalunków, gdzie obok ściągów znajdują się oleje antyadhezyjne i pozostałe elementy systemu.