Ściąg i nakrętka ankry: niezbędny duet w systemach szalunkowych

Problem: ogromne parcie hydrostatyczne betonu

Zanim przejdziemy do bohaterów tego artykułu, musimy zrozumieć przeciwnika. Świeżo wylana mieszanka betonowa zachowuje się jak ciecz – wywiera ogromne parcie hydrostatyczne na ściany deskowania. Im wyższy słup betonu, tym większa siła próbuje "rozerwać" szalunek od środka.

Gdyby deskowanie nie było odpowiednio spięte, jego ściany po prostu by się rozeszły, prowadząc do deformacji konstrukcji, utraty materiału i, w najgorszym wypadku, do katastrofy budowlanej.

Rozwiązanie: system ściągów i nakrętek

Aby zapobiec "rozszalowaniu", przeciwległe płyty deskowania muszą być ze sobą solidnie połączone. I tu właśnie wkracza duet: ściąg i nakrętka.

Ściąg DW15 – kręgosłup systemu

Ściąg DW15 (nazywany też prętem gwintowanym lub ankrą) to stalowy pręt o wysokiej wytrzymałości, zwykle o średnicy 15 mm (stąd oznaczenie "15"). Jego kluczową cechą jest specjalny, walcowany na gorąco gwint, który jest niezwykle odporny na zrywanie i uszkodzenia mechaniczne.

Jego zadanie jest proste, ale kluczowe: przenosić siły rozciągające.

Ściąg przechodzi przez obie strony deskowania (przez specjalne otwory lub rurki dystansowe) i łączy je ze sobą. Działa jak cięgno – gdy beton napiera na płyty od wewnątrz, ściąg nie pozwala im się oddalić.

Wykonane ze stali konstrukcyjnej (np. ST-37) metodą walcowania na zimno, ściągi posiadają pełny gwint o średnicy około 15 mm. Typowa długość pręta (np. 1 m) umożliwia odpowiednie rozstawienie deskowania według projektu. Jako elementy spełniające normy europejskie, pręty DW15 gwarantują wysoką wytrzymałość i trwałość. Stosuje się je powszechnie w szalunkach ściennych, słupowych, stropowych i belkowych. Na przykład Pręt gwintowany Ściąg DW15 1m z naszej oferty pasuje do większości systemów szalunkowych i ułatwia szybki montaż formy

Nakrętka talerzowa – niezawodny punkt oparcia

Sam ściąg to jednak za mało. Siła, którą przenosi, musi zostać bezpiecznie rozłożona na większą powierzchnię deskowania. Gdybyśmy użyli zwykłej, małej nakrętki, po prostu "wbiłaby" się ona w poszycie szalunku (np. sklejkę) lub w stalowy rygiel pod wpływem ogromnego naprężenia.

I tutaj kluczową rolę odgrywa nakrętka talerzowa (nazywana też motylkową lub szalunkową).

Jej zadanie to rozłożenie siły. Posiada ona dużą, płaską podstawę (talerz), która opiera się o rygiel (poziomą belkę) systemu szalunkowego. Dzięki tej dużej powierzchni styku, siła ze ściągu jest rozkładana na rygiel, a ten z kolei na całą ramę szalunku.

Nakrętki talerzowe fi 100 zakłada się na końce prętów DW15, by zablokować panele szalunkowe w ustalonej pozycji. Model ten wykonany jest z wytrzymałego żeliwa odpornego na udar – nie pęka i nie odkształca się pod wpływem dużych sił. Specjalne potrójne uchwyty na talerzu ułatwiają dokręcanie nakrętki, nawet gdy ściąg jest mocno napięty. Maksymalna nośność nakrętki sięga około 90 kN, co pozwala jej skutecznie przenosić siły rozporowe betonu. W naszej ofercie dostępna jest Nakrętka ściągu ankry talerzowa fi 100 zaprojektowana specjalnie do pracy z prętami DW15.

Jak działa ten duet w praktyce?

Proces montażu doskonale obrazuje znaczenie tych elementów:

1. Montaż: Ściąg DW15 jest wkładany w otwory w płytach szalunkowych, często z użyciem rurek dystansowych (PCV lub betonowych), które gwarantują zachowanie odpowiedniej grubości ściany.
2. Kontrowanie: Na obu końcach wystającego ściągu nakładane są rygle (np. stalowe profile).
3. Spinanie: Na gwinty ściągu nakręca się nakrętki talerzowe i dokręca się je kluczem.

W momencie dokręcenia, cały system staje się sztywny. Gdy rozpoczyna się betonowanie, mieszanka napiera na płyty. Ta siła jest przenoszona na rygle, a następnie skupia się na nakrętkach talerzowych. Nakrętki "ciągną" za ściąg, który z kolei "trzyma" nakrętkę po przeciwnej stronie.

W ten sposób powstaje zamknięty układ sił, który skutecznie kontruje parcie betonu i utrzymuje stałą geometrię (grubość) ściany.

Dlaczego jakość ma fundamentalne znaczenie?

Na rynku dostępnych jest wiele akcesoriów szalunkowych. Pokusa oszczędności na tak małych elementach jak ściągi i nakrętki bywa duża. Jest to jednak pozorna oszczędność, która może prowadzić do katastrofalnych skutków.

• Bezpieczeństwo: Użycie ściągów lub nakrętek o niewiadomej lub zbyt niskiej wytrzymałości (np. wykonanych z gorszej jakości stali) to prosta droga do awarii. Zerwanie ściągu pod naporem betonu jest gwałtowne i stanowi śmiertelne zagrożenie dla pracowników.
• Precyzja: Tylko solidne spięcie gwarantuje, że ściana będzie miała zaprojektowaną grubość na całej swojej wysokości. "Wybrzuszenie" szalunku oznacza konieczność kosztownych napraw i skuwania nadmiaru betonu.
• Ekonomia: Wysokiej jakości ściągi i nakrętki (np. ocynkowane) są odporne na korozję i uszkodzenia gwintów. Pozwala to na ich wielokrotne użycie, co w perspektywie kilku budów przynosi realne oszczędności.

Podsumowanie: małe elementy, wielka odpowiedzialność

Ściąg DW15 i nakrętka talerzowa do ankry to fundament stabilności każdego deskowania. Bez tego niezawodnego duetu wznoszenie nowoczesnych konstrukcji żelbetowych byłoby niemożliwe.

Choć często ukryte i niedoceniane, to właśnie te elementy biorą na siebie największe obciążenia, gwarantując bezpieczeństwo na budowie, precyzję wykonania oraz efektywność całego procesu betonowania. Wybierając akcesoria szalunkowe, nigdy nie należy iść na kompromis w kwestii ich jakości.