Czy każdy może montować rusztowanie? Uprawnienia montażysty

Kto może montować rusztowanie

Prawo traktuje pracę przy rusztowaniach jako szczególnie niebezpieczną, dlatego montaż powierza się osobom z konkretnymi kwalifikacjami. Uprawnienia montażysty rusztowań budowlano-montażowych metalowych wydaje dziś Sieć Badawcza Łukasiewicz – Warszawski Instytut Technologiczny. To ta sama ścieżka, którą wcześniej prowadził Instytut Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego (IMBiGS), włączony do Sieci Łukasiewicz w 2023 roku, dlatego w starszych materiałach spotkasz jeszcze nazwę IMBiGS.

Sam obowiązek wynika z przepisów BHP przy robotach budowlanych, przede wszystkim z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 6 lutego 2003 r. (Dz.U. 2003 nr 47 poz. 401), oraz z Kodeksu pracy, który zabrania dopuszczać do pracy osobę bez wymaganych kwalifikacji. Certyfikat wewnętrznego szkolenia firmowego tego nie zastępuje: pod montażem musi podpisać się osoba z państwowym wpisem, a nie z zaświadczeniem ukończenia kursu bez egzaminu.

Jak zdobyć uprawnienia montażysty

Żeby przystąpić do kursu montera rusztowań, trzeba spełnić trzy warunki wejściowe: mieć ukończone 18 lat, co najmniej wykształcenie podstawowe oraz aktualne orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na wysokości powyżej 3 m. Bez ważnych badań wysokościowych nie ma mowy o dopuszczeniu do szkolenia praktycznego.

Kurs łączy część teoretyczną z praktyczną i w zależności od ośrodka trwa od kilku dni do około 80 godzin. Teoria obejmuje przepisy, rodzaje rusztowań i technologię montażu, a praktyka to samodzielne składanie fragmentu konstrukcji. Całość kończy się egzaminem państwowym przed komisją, złożonym z części pisemnej i praktycznej. Zdany egzamin daje wpis do książeczki operatora, uprawniający do pracy przy rusztowaniach rurowych, ramowych i modułowych. Wpis jest bezterminowy, choć wielu pracodawców i tak wymaga okresowego odświeżania wiedzy.

Czy pracownik bez uprawnień może pomagać przy montażu

Tu pojawia się najczęstsze nieporozumienie na budowie. Pracownik bez uprawnień może podawać elementy, przenosić je i pomagać ekipie, ale samodzielny montaż, przebudowa i demontaż rusztowania powyżej 2,5 m muszą być prowadzone przez uprawnionego montażystę. Odpowiedzialność za to, kto realnie składa konstrukcję, spoczywa na pracodawcy i kierowniku budowy.

Najniższe pomosty i rusztowania do 2,5 m bywają traktowane łagodniej, a rusztowania jezdne montuje się ściśle według instrukcji producenta. Nie zmienia to zasady, że każda praca na wysokości powyżej 2 m wymaga zabezpieczeń, a przy typowych rusztowaniach elewacyjnych i wyższych konstrukcjach uprawniony montażysta jest konieczny. Jeśli masz wątpliwość, do której grupy trafia Twoja konstrukcja, bezpieczniej założyć, że montażysta z uprawnieniami jest potrzebny.

Dlaczego montaż to nie to samo co odbiór

Warto rozdzielić dwie kompetencje, które często się myli. Montażysta ma uprawnienia do złożenia rusztowania, ale to nie on dopuszcza je do użytku. Odbioru technicznego dokonuje kierownik budowy lub inna osoba z uprawnieniami budowlanymi, potwierdzając go wpisem do dziennika budowy albo protokołem odbioru.

W praktyce oznacza to, że nawet perfekcyjnie zmontowane rusztowanie nie może być użytkowane, dopóki nie odbierze go uprawniona osoba. Te dwie role mogą się łączyć w jednej osobie tylko wtedy, gdy ma ona jednocześnie oba komplety uprawnień.

Rusztowania wysokie i nietypowe

Przy konstrukcjach wysokich, zwykle powyżej 15 m, oraz nietypowych, takich jak rusztowania wiszące, wysięgnikowe czy stawiane na nieregularnym podłożu, standardowe uprawnienia montażysty to za mało. Taka konstrukcja wymaga projektu technicznego opracowanego przez uprawnioną osobę oraz nadzoru kierownika montażu z wyższymi kwalifikacjami. Montaż według gotowej instrukcji producenta dotyczy rusztowań typowych, montowanych bez odstępstw od dokumentacji.

Najczęściej zadawane pytania

Czy do montażu rusztowania wystarczy szkolenie BHP w firmie? Nie. Potrzebny jest państwowy wpis w książeczce operatora wydawany przez Sieć Badawczą Łukasiewicz – Warszawski Instytut Technologiczny. Wewnętrzne szkolenie firmowe go nie zastępuje.

Kto wydaje uprawnienia montażysty rusztowań? Obecnie Sieć Badawcza Łukasiewicz – Warszawski Instytut Technologiczny, do którego w 2023 roku włączono dawny IMBiGS.

Czy montażysta może odebrać rusztowanie do użytku? Nie, chyba że ma dodatkowo uprawnienia budowlane. Odbioru dokonuje kierownik budowy lub uprawniona osoba i potwierdza go wpisem do dziennika budowy.

Jakie badania są potrzebne do kursu montera? Aktualne orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy na wysokości powyżej 3 m, obok ukończonych 18 lat i co najmniej wykształcenia podstawowego.

Niezależnie od uprawnień ekipy, podstawą bezpiecznego montażu jest instrukcja producenta danego systemu. Do naszych rusztowań klinowych i rusztowań aluminiowych jezdnych dołączamy dokumentację montażową, a sprzęt ochronny do pracy na wysokości skompletujesz w kategorii BHP.