Chwytaki do krawężników – narzędzie przyspieszające pracę

Ile waży krawężnik i obrzeże

Masa zależy od producenta i receptury betonu, ale różnice są niewielkie. Najprościej sprawdzić ją na palecie: 12 krawężników drogowych 15x30x100 waży ok. 1,2 tony, czyli ok. 100 kg na sztukę. Poniżej orientacyjne masy elementów o długości 1 m i to, ile wypada na osobę, kiedy dwie osoby niosą element chwytakiem wzdłużnym Mimal CHW, który sam waży 9,5 kg.

Ostatnia kolumna jest ważniejsza, niż wygląda. To od niej zależy, czy chwytak ma nosić człowiek, czy maszyna.

Ile mogą podnieść dwie osoby z chwytakiem

Rozporządzenie w sprawie bhp przy ręcznych pracach transportowych (MPiPS z 14 marca 2000 r., tekst jednolity Dz.U. 2018 poz. 1139) pozwala jednemu mężczyźnie przenosić do 30 kg przy pracy stałej i do 50 kg przy pracy dorywczej. Przy przenoszeniu zespołowym na jedną osobę może przypadać 25 kg przy pracy stałej i 42 kg przy dorywczej. Ustawianie krawężników przez cały dzień to praca stała.

Zestawienie z tabelą jest dość bezlitosne. Przy pracy stałej w limicie 25 kg na osobę mieści się właściwie tylko obrzeże 6x20x100. Obrzeża 8x25 i 8x30 dają 27–32 kg na osobę, czyli więcej niż limit dla pracy stałej, choć mniej niż dla dorywczej. Krawężnik drogowy 15x30x100 przekracza wszystkie limity: ponad 50 kg na osobę nawet po rozłożeniu ciężaru na dwie. Przy krawężnikach drogowych chwytak powinien więc wisieć na koparce, ładowarce albo HDS-ie, a ludzie mają go tylko prowadzić i ustawiać. Pozostałe limity, na przykład przy noszeniu pod górę, zebraliśmy w tekście normy dźwigania a narzędzia brukarskie.

Rodzaje chwytaków do krawężników i obrzeży

Do krawężników i cięższych obrzeży najczęściej wybiera się chwytak wzdłużny, bo jeden model obsługuje kilka długości. Mimal CHW ma rozstaw ramion 600, 750, 800 i 1000 mm, udźwig 130 kg, nakładki antypoślizgowe na szczękach, rączki, które da się zdjąć na czas transportu, i ucho do podwieszenia pod maszynę. Udźwig 130 kg wystarcza więc na krawężnik 15x30x100, ale z powodów opisanych wyżej tylko wtedy, gdy chwytak wisi na maszynie. Jak wygląda praca samym CHW, pokazaliśmy w tekście chwytak Mimal CHW przy montażu krawężników.

Do pojedynczych płyt i kostek służy inne narzędzie, czyli imak brukarski Mimal IBR z chwytem 40–250 mm. Chwytak do krawężników go nie zastąpi, imak też nie udźwignie krawężnika.

Gdzie chwytak naprawdę oszczędza czas

Najmniej przy samym noszeniu. Czas zyskuje się na ustawianiu.

• Element idzie z palety prosto na ławę. Bez chwytaka krawężnik zwykle ląduje najpierw na ziemi obok wykopu, a potem trzeba go jeszcze raz chwycić od spodu.
• Nikt nie trzyma palców pod betonem. Krawężnik niesiony w rękach na koniec zwykle zsuwa się na jeden róg, bo dłonie trzeba wyjąć spod niego. Chwytak opuszcza go płasko na podsypkę i poprawki przy sznurku są mniejsze.
• Mniej obitych narożników. Obity krawężnik w ciągu przy jezdni rzuca się w oczy, więc zwykle idzie do wymiany.
• Przy pracy z maszyną nikt nie dźwiga. Ekipa nie słabnie pod koniec dnia, więc tempo nie spada.

Jak ustawić krawężnik z chwytakiem – krok po kroku

1. Wyznacz linię i wysokość. Napnij sznurek murarski na wysokości górnej krawędzi krawężnika, wzdłuż jego lica. Na długich odcinkach podeprzyj go co kilka metrów, żeby nie wisiał.
2. Wykonaj ławę. W drogowych specyfikacjach technicznych (D-08.01.01) ława pod krawężnik to zwykle beton C12/15. Wymiary ławy i to, czy ma opór z tyłu, określa projekt. Beton rozprowadzisz gracą do betonu i podsypki.
3. Rozłóż podsypkę. W części specyfikacji to ok. 3 cm podsypki cementowo-piaskowej na ławie. Sprawdź, co mówi twój projekt.
4. Ustaw rozstaw szczęk przed podniesieniem. Zmiana rozstawu z elementem w powietrzu to proszenie się o upuszczenie go na nogi.
5. Opuść krawężnik kilka milimetrów od poprzedniego i zdejmij chwytak dopiero wtedy, gdy element stoi na podsypce.
6. Dosuń i dobij do sznurka. Do krawężników lepiej sprawdza się cięższy obuch, np. młotek brukarski SIMPLEX 80 mm o wadze 3,2 kg. Specyfikacje dopuszczają zwykle do 1 cm odchylenia od projektu w linii i wysokości, więc sprawdzaj każdy element, a nie co piąty.
7. Wykonaj opór i spoiny według projektu, zanim zaczniesz podbudowę pod nawierzchnię. Krawężnik bez oporu przesunie się przy zagęszczaniu.

Na co patrzeć przy wyborze chwytaka

• Rozstaw szczęk. Musi obejmować wszystkie długości, które układasz. Obrzeża 75 cm i krawężniki łukowe mają inne wymiary niż standardowy metr.
• Udźwig z zapasem. Udźwig chwytaka mówi, ile wytrzyma narzędzie, a nie ile mogą unieść ludzie.
• Masa narzędzia. Przy pracy ręcznej doliczasz ją do masy krawężnika.
• Nakładki na szczękach. Mokry i zapylony beton ślizga się po gołej stali.
• Ucho do zawiesia. Bez niego chwytak nada się tylko do lekkich elementów.

Najczęściej zadawane pytania

Ile waży krawężnik 15x30x100?

Ok. 100–108 kg, zależnie od producenta. Paleta 12 sztuk waży ok. 1,2 tony.

Czy chwytak do krawężników nadaje się do obrzeży?

Tak. Chwytak wzdłużny z regulowanym rozstawem obsłuży obrzeża o długości od 60 do 100 cm. Największą różnicę widać przy cięższych obrzeżach 8x30x100. Lekkie obrzeże trawnikowe 6x20x100 jedna osoba przeniesie bez chwytaka.

Czy chwytak można podwiesić pod koparkę?

Mimal CHW ma ucho do zawiesia właśnie po to. Maszyna i zawiesie muszą się jednak nadawać do podnoszenia ładunków zgodnie z instrukcją producenta maszyny, a pod podniesionym krawężnikiem nikt nie może stać.

Czym jeszcze poprawić krawężnik albo kostkę po ułożeniu?

Drobne korekty w poziomie robi się wyważakiem, a pojedyncze kostki wyjmuje imakiem. Opisaliśmy to w tekście wyważak do kostki brukowej.

Chwytaki, imaki, listwy i młotki brukarskie znajdziesz w kategorii akcesoria brukarskie. Jeśli nie wiesz, czy chwytak obsłuży twoje elementy, napisz, jakie wymiary krawężników i obrzeży układasz, a podpowiemy.